Waarom Leeuwarder muzikanten nú van zich moeten laten horen

In Column, Inspiratie, Muziek by Stefan van Leunen

Door Stefan van Leunen

Februari is aangebroken en we zitten alweer langer dan we vermoeden in het nieuwe jaar. We leven in een – misschien wel onstuimige – tijd met veel ontwikkelingen op politiek vlak. De uitkomst van de verkiezingen in de VS kan niemand zijn ontgaan, maar de muur die Hongarije heeft gebouwd om vluchtelingen tegen te houden heeft misschien wat minder aandacht gekregen van de media. Daarom schrijf ik dit manifest, omdat het tijd is dat de kunsten – met de muziek in het bijzonder – weer van zich mogen laten horen.

De bekendste muzikant die protesteerde tegen het politieke klimaat van zijn tijd is waarschijnlijk Bob Dylan. Fel tegen de oorlog in Vietnam vormde hij het boegbeeld voor vele artiesten uit de jaren ’60 en ’70 om hun stem te laten horen. Later, in de jaren ’90, kwamen bands zoals Rage Against the Machine op om vol energie hun socialistische overtuigingen te verspreiden. Om maar niet te zwijgen over de hiphop scene die in dezelfde tijd serieuze maatstaven aan begon te nemen. Tegenwoordig is er de Australische muzikant Dub Fx die al bijna tien jaar bezig is om via een maatschappijkritische blik ons bewust te maken van hoe wij met de aarde omgaan. Met zinnen zoals “Loving mother earth for the oil when we found it / Committing crimes on the soil all around it / We all getting sad when we hearing all about it / But we aint getting mad so they think we allow it”, creëert hij vlijmscherpe teksten die stof tot nadenken geven, zonder dat er enige vorm van agressie te bespeuren is. Als muzikant, zegt hij, heeft hij een voorbeeldfunctie om te laten zien hoe we met een positieve insteek toch onze doelen kunnen bereiken.

Manifesten zijn vooral geschreven voor de beeldende kunst. Zo riep F.T. Marinetti in 1909 met zijn Futurist Manifesto de stroming Futurisme in het leven. Een stroming waarbij kunstenaars moesten breken met de bestaande dromerige romantische kunst en in hun werk gevaar, beweging en agressie moesten laten zien. Een ander voorbeeld is het Surrealist Manifest van André Breton uit 1924. Hij wilde kunstenaars ervan overtuigen om de droomwereld toe te laten in hun werk, zodat ze op zoek konden gaan naar de absolute realiteit. Een goed voorbeeld van een kunstenaar die naar het manifest heeft geluisterd is Salvador Dalí. Deze manifesten klinken voor de meeste mensen waarschijnlijk erg zweverig, daarom probeer ik met mijn manifest een iets duidelijkere boodschap te hebben:

  • Laat je stem laten horen;
  • Laat je niet leiden door negativiteit;
  • Geef het goede voorbeeld;
  • Heb het over zaken waar we niet elke dag over nadenken.

Hier in Friesland lopen er natuurlijk ook muzikanten en bandjes rond die al wat kritiek laten horen. Zo heeft de band VATICAAN een tijdje behoorlijk tegen alles wat los en vast zit aan lopen schoppen. Er is ook de band Captain Disco die in hun nummer 85 openlijk verwijst naar 1984, het boek van George Orwell dat vandaag de dag nog steeds actueel lijkt. Verder zien we bij de van de Academie voor Popcultuur afkomstige band Plunder ook her en der wat kritiek voorbij komen. Zo bezingen ze in het nummer Het Zwarte Schaap dat het niet erg is om een beetje af te wijken van de standaard en in Aan de Slaven proberen ze duidelijk te maken dat rijkdom in deze wereld oneerlijk wordt verdeeld.

We zitten in de vooravond van 2018, het jaar waarin de culturele kijkers van Europa op Leeuwarden gericht zullen zijn. In mijn ogen is dit het moment dat hiervan gebruik gemaakt moet worden. Dit is dan ook een oproep aan alle muzikanten, artiesten, bandjes, organisatoren en andersoortige muziekgezelschappen om jullie stem te laten horen. Muziek heeft de kracht om een boodschap uit te dragen, maar ook om mensen vanuit alle lagen van onze maatschappij te bereiken. Dit moeten we niet vergeten!