Volledig zelfvoorzienend leven

In Actueel, Stadse Zaken by Redactie

Door Sharah van Veelen

Het onderhouden van een moestuin is voor René niet alleen een hobby, ook is het een manier van leven. Zelfvoorzienend leven. De tuin staat er mooi bij. Bomen en planten van verschillende grootte en kleuren zwieren mee in de harde wind. De tuin ziet er natuurlijk uit. Niet netjes aangeharkt, maar woest en wild, naar de contouren van Moeder Aarde.

Van ecodorpen tot sokken van geitenwol, van het hebben van een Mongoolse tent tot geëmailleerd servies. Mensen snakken naar de eenvoud van vroeger en de verbinding met de natuur, maar waarom zou je? Wat zijn motieven om op deze simplistische manier van leven over te stappen en is dit überhaupt voor de moderne mens een verstandige keuze? René, een fervent zelfvoorzienend levende, woont op een boerderijtje net over de grens in Duitsland en vertelt over keuzes en inzichten.

zelfvoorzieningRené zit in de keuken. Hij is de tafel aan het afruimen. ‘Ik heb net een boterham met een soepje gehad. Als je ook nog trek hebt? Er is nog wat soep.’ Dat klinkt goed. Voldaan met een warme boterham en een kommetje brandnetelsoep nemen we plaats aan de keukentafel. René heeft in de keuken een grote houtkachel staan. Bovenop de kachel staat een grote witte pan. ‘Deze kachel is multifunctioneel,’ vertelt René. ‘De kachel gaat aan en je krijgt warmte, zet je een pan water erop, dan krijg je heet water voor afwas of om in bad te gaan. Ook kan ik brood bakken als de kachel aan staat. Dan heb je soms vijf à zes taken die de kachel tegelijk volbrengt met hetzelfde hout wat je erin gooit, mooier kan eigenlijk niet.’

Geschiedenis

Zelfvoorzienend leven is een eeuwenoud principe wat nog in allerlei nog niet zo verwesterde culturen terug te zien is. In deze culturen is dat altijd zo geweest, maar vroeger leefden de mensen in Nederland ook zo. In de zelfvoorzienende manier van leven kwam verandering door Sicco Mansholt, de grote landbouwhervormer van vroeger. Mansholt wilde het werk meer door machines laten doen zodat er ruimte ontstond voor schaalvergroting. Hij zorgde voor subsidies aan grote bedrijven en zo maakten de kleine boertjes geen kans meer en verdwenen. Mansholt maakte deze stap vanuit het idee de grote verstedelijking te stimuleren. De mensen uit de stad moesten gevoed worden.

Bij een zelfvoorzienend leven gaat het erom dat je jezelf letterlijk voorziet in behoeftes. Het draait om energie, voedsel, water en het afval. ‘Eigenlijk is de basis: ik wil mijn voetafdruk op de aarde zo klein mogelijk houden. Zo’n voetafdruk is groot als je veel auto rijdt, je huis heet opstookt, warm doucht en veel elektriciteit verbruikt, oftewel: een groot verbruik. En dat laat zijn sporen achter,’ aldus René.

René bakt zijn eigen brood, eet uit zijn eigen tuin, doet zijn behoeftes op een composttoilet, doucht met opgewarmd regenwater, heeft waterleidingen die uitkomen bij een rietfilter in de tuin en laat de meterkast door zuinig verbruik en zonnepanelen zelfs vóóruit lopen. ‘Op een dag belde de energiemaatschappij op met de vraag of ze langs mochten komen, want volgens hun gegevens was de meterkast kapot. Hij was niet kapot, ze hadden het gewoon nog nooit meegemaakt dat de meter vooruit liep en ik dus geld aan hen verdiende.’

Scheelt zelfvoorzienend leven nou veel in de kosten? René antwoordt daarop: ‘Geheel zelfvoorzienend leven doe ik niet, dat wil ik er wel even bij zeggen. Enigszins contact met de westerse leefwereld heb ik wel. Zo ben ik nog steeds genoodzaakt om eten uit de winkel te kopen. Biologisch, dat wel. Zo’n vijftig euro geef ik daar aan uit per maand.’

Zelfvoorzienend leven in Leeuwarden

Ook Leeuwarden keert terug naar de natuur. In Goutum zit een leerschool voor Permacultuur, een inspirerende plek om kinderen en (jong)volwassenen bewust te maken over hun invloed op hun omgeving. Ze kijken spelenderwijs via de natuur naar verbindingen tussen landbouw en voeding, natuur en landschap en leren en zingeving. De stap naar zelfvoorzienend leven is groot, je doet het niet zomaar. Het onderhouden van een moestuin kan een mooie tussenstap zijn waarin je werkzaam bent in de natuur en jezelf en anderen voorziet van voedsel. Zo is Snakkerburen het fietstochtje meer dan waard, je komt er terecht bij ‘De Doarpstun’, een prachtige moestuin waar je kunt winkelen uit de natuur.

Primitief plassentoilet

Terug naar René. René doet zijn behoeftes op een composttoilet. Bij een composttoilet doe je je behoeftes in een emmer en om deze emmer heen is een mooi houten huisje gebouwd. De emmer wordt regelmatig geleegd op een composthoop. Wanneer er houtsnippers en papier toegevoegd worden aan de mest ontstaat er een betere compostering. Dit moet twee jaren staan maar wees niet gevreesd, de composthoop stinkt niet, het wordt mooie losse grond.

In het zelfvoorzienend leven speelt het milieuaspect voor René een grote rol. Ook gaat het hem om verbinding. ‘In de tuin staan heel veel bessenstruiken, pruimen, appels en perenbomen en daar heb je verbinding mee. Elk jaar weer zie je dat de oogst eraan komt. Het is arbeidsintensief, want je plukt en sorteert de vruchten of maakt er bijvoorbeeld jam van. Dat maakt dat je ermee verbonden wordt. Een centrale verwarming zet je aan, dan stroomt er gas in wat misschien wel uit Rusland komt, je weet het niet. Je hebt er namelijk geen verbinding mee.’

Voor René is het een psychologisch iets. ‘Het is een kwestie van overzicht, begrip, verbinding en dingen dicht bij jezelf houden.’ In een zelfvoorzienend leven is het volgens René belangrijk dat je veel discipline hebt. Het is slim om met meerdere mensen samen te werken. Je hebt namelijk op alle vlakken veel te doen en als je daar alleen in staat is dat volgens René erg zwaar. Het is belangrijk om geluk te halen uit deze manier van leven en als je dit samen doet met de juiste mensen ervaar je daar heel veel vreugde van. ‘Het leven is tenslotte om gevierd te worden,’ aldus René.