UITfestival > Onvoorzien?

In Actueel, Stadse Zaken by Elke Verwoerd

Door Elke Verwoerd

De PvdA komt als een engel uit de hemelen met een motie om het UITfestival toch door te laten gaan dit jaar. De motie wordt gesteund door CDA, PAL/GroenLinks en de VVD, die willen dat de gemeente met extra geld over de brug komt, €50.000,- max. Een incidentele bijdrage die uit het gemeentelijke reservepotje wordt gehaald. Maar het UITfestival staat hoe dan ook op losse schroeven.

De €75.000,- waarmee Leeuwarden-Fryslân 2018 voorheen het UITfestival sponsorde, wordt vanuit Culturele Hoofdstad besteed aan andere projecten om CH2018 nationaal en internationaal te promoten. Op een totale begroting van €140.000,- is het wegvallen van €75.000,- voor het UITfestival een behoorlijke mep. ‘We zijn geen subsidieverstrekker’, vertelt Jacco de Boer, woordvoerder CH2018, aan de Leeuwarder Courant. Hoewel een structurele bijdrage niet zwart op wit stond, was het alsnog een verrassing voor het UITfestival, zeker na de afgelopen drie jaar grote successen te hebben geboekt. Was dit niet te voorspellen?

UITruben

[Foto: Ruben van Vliet]

Een prachtige groeispurt

De afgelopen drie jaar heeft het UITfestival een groeispurt gemaakt, dankzij een behoorlijke financiële impuls van CH2018 à €75.000,-. Was het eerst een UITmarkt, nu is het ook een festival met openluchttheater, bands, poëzie en andere bijzondere activiteiten om het culturele seizoen aan te kondigen.

Die financiële impuls betrof volgens Siart Smit, bestuurslid van het UITfestival, een mondelinge afspraak tussen CH2018 en UITfestival. Het zou gaan om een jaarlijkse bijdrage die elk jaar opnieuw beoordeeld zou moeten worden. De Boer zegt hierover: ‘’Er was de vraag of wij wilden bijdragen à €75.000,- en daar zijn wij mee akkoord gegaan, mits er op die UITfestivals ook mogelijkheid was voor ons om te presenteren.’’

Margret Havinga, zakelijk leider van het UITfestival, vertelt: ‘’Als UITfestival willen we ook graag dat Lwd2018 zich presenteert, omdat dit een belangrijk onderdeel is van kunst en cultuur in Friesland.’’

Het effect ervan was volgens Smit ‘’direct merkbaar met in 2013 40.000 bezoekers, waar we normaal rond de 15.000 trokken. Er was meer ruimte om aandacht te besteden aan marketing, een sterke programmering en een goede headliner.’’

En zo werd er in 2013 €100.000,- ingelegd en in de jaren 2014 en 2015 €75.000,-.

Maar ook een wankele

Het bevreemdt me, want €75.000,- is een grote klomp op een totaal van €140.000,-. Zo’n bedrag, bijna 50 procent van de totale exploitatie, kan een evenement behoorlijk afhankelijk maken van de sponsorende partij.

CH2018 had en heeft geen inzage in de totale exploitatie van het UITfestival. Maar kwam het UITfestival met een voorstel en een verantwoording waarom er €75.000,- nodig was? De Boer: “Nee.’’ Op dezelfde vraag antwoordt Havinga: ‘’Ieder fonds/subsidiënt heeft een uitgebreid projectplan ontvangen waar de propositie helder in vermeld staat, zo ook Lwd2018.’’

Dat het vanuit CH2018 op 0,- kwam te staan, was voor het UITfestival een verrassing. Havinga: ‘’We hadden wel een vermoeden dat het voor 2016 minder zou worden, maar dat het op nul zou worden gezet hadden we niet verwacht.’’

De Boer: ‘’Op 30 juni 2015 hebben we hen laten weten dat we zouden stoppen met bijdragen.’’ UIT stelt hierop dat zij op 30 juni 2015 een opdrachtbrief hebben ontvangen van CH2018, waarin de opdrachtvoorwaarden zijn benoemd en dat zowel bestuur als organisatie niet bekend zijn met de berichtgeving over de stop op deze datum.

Had UIT nu wel of niet voldoende tijd om andere financiële middelen aan te boren? En is het wel redelijk van CH2018?

Punt bij paal, zoals De Boer uitdrukt, Culturele Hoofdstad is geen subsidieverstrekker en een meerjarige, structurele bijdrage stond niet zwart op wit. Dat 2018 nu een andere bestemming heeft voor de €75.000,-; ik vind het wel joker. Dat er ook niet ter discussie is gekomen om het bedrag eerst te verlagen, kan ik m’n vraagtekens bij hebben, maar soit. Dit is een evenement dat al jaren in de stad prijkt en niet afhankelijk had moeten zijn van dergelijk grote ‘extraatjes’. Waarom dat nu dan wel is gebeurd, is me een raadsel. De groeispurt van het UITfestival is een prachtige, maar nu blijkt het shirt gekrompen en de broek te klein.

Festival of marketinginstrument?

En dan vraag ik me af: moeten we dit nu zien als een festival of is het een culturele beurs met als doel om meer bezoekers te trekken in het komende seizoen? Als het laatste het geval is, waarom is er dan geen effectmeting? Als organisatie wil je weten of je marketingbudget goed besteed is, maar vooralsnog is het effect van het UITfestival speculatief en worden successen gemeten aan de hoeveelheid bezoekers, eerder dan de kwaliteit ervan. Jammer, want dan had festivalorganisatie en culturele onderneming met harde data kunnen aantonen wat het belang is van UIT en of de juiste instrumenten worden ingezet om het beoogde doel te bereiken.

€50.000,- uit het reservepotje

Bij de gemeente was geen rek om meer te financieren aan het festival; alle bedragen in de begroting staan vast voor 2016. Havinga vertelt dat er herhaaldelijk gesprekken met de gemeente zijn geweest, met de uiteindelijke conclusie om er voor 2016 de stekker uit te trekken. En ineens, als reddende ridders, komen partijen PvdA, CDA, PAL/GroenLinks en VVD tezamen met een motie om het festival wel door te laten gaan en hiervoor de zogeheten Algemene Reserve aan te boren. ‘€50.000,- max’, vertelt Klaas Zwart van de Arbeiderspartij aan de Leeuwarder Courant. De opluchting bij het UITfestival spreekt voor zich.

Maar putten uit het reservepotje, betekent een incidentele uitgave en biedt geen garantie voor 2017. Zekerheid is er nog even niet. ‘’We kijken erg uit naar het nieuwe evenementenbeleid dat vanaf 2017 van kracht gaat,’’ vertelt Havinga, ‘’Hierin komt onder andere dat bepaalde festivals structureel subsidie krijgen van de gemeente, in plaats van dat er ieder jaar een aanvraag ingediend moet worden.’’ Het evenementenbeleid stelt festivalorganisaties in de gelegenheid om vooruit te kijken en meer in te zetten op groei en ambities.

Het is te hopen dat dit nieuwe evenementenbeleid de losse schroeven aandraait. Los van het ontbreken van harde data, het UITfestival is een dag waarop je met gezelligheid en een biertje alle geur en kleur van cultuur tot je kan laten komen. En wellicht stuit je onderweg op die ene muziekdocent die je levenslange ambitie om didgeridoo te leren spelen waar kan maken.

De vraag blijft echter: had dit voorkomen kunnen worden? En wat is het risico voor andere bestaande evenementen die deels gesponsord worden door 2018? Zijn die politieke partijen dan ook bereid om de helden uit te hangen?