Ontroerend en ontwapenend: Loving Vincent

In Films, Recensie by Elke Verwoerd1 Comment

Met het penseel balancerend tussen m’n licht trillende vingers kijk ik naar de onbegrensde wereld om me heen. Ik knijp m’n ogen voorzichtig samen, geconcentreerd turend door m’n wimpers. Wat zie ik? Is het blauw…? Grijzig? Misschien zelfs wat groen? Een vleug violet? Wat maakt dat ze stralen? Is het wit..? Zacht geel? Voorzichtig meng ik de kleuren. Het is niet zomaar blauw… Het is… Midnachts… Staalkleurig. Ik strijk bedachtzaam de kwast over het blanke canvas. Het beweegt. Alles is beweging.

Wat is het… overweldigend. Wie ben ik? Wie ben ik hier onder deze eindeloosheid? Wat maak ik uit? Waar eenieder slaapt, drinkt, werkt, sta ik hier met niets. Hoe leg ik uit hoe ontzagwekkend dit is? Dit, dit is mijn wereld. En tegelijk ben ik er niet thuis. Kan ik het niet omvatten. Misschien ben ik wel gek, zoals zovelen zeggen. M’n broer vindt van niet… Maar misschien is hij ook wel gek. Gek om nog vertrouwen te hebben in me. Ik kan hem niks bieden. Niet zoals hij al jaren achter me staat.

Of zij… Ik gaf haar een deel van mij, omdat de rest zo nietig leek in tegenstelling tot wat ze me gaf. Wat had ik moeten doen? Nog een schilderij? Nog één van m’n mislukte werken? Ze verdiende m’n hart en meer.

Ik ben niks. Een mislukking in alles. Maar dit, dit is mijn wereld, onder deze sterren, stralend over golvende, uitgestrekte velden. Alles beweegt. En tegelijk hoor ik hier niet thuis.

Loving Vincent is een regelrechte ode aan Vincent van Gogh: de eerste volledig geschilderde film draait sinds vorige week in Slieker. Geheel in de bekende stijl van Van Gogh vertelt de film het verhaal van de vrienden en kennissen die een jaar na Vincent’s dood hem proberen te duiden. Wat bezielde hem? Was hij gek of geniaal? En ging hij dan aan z’n eigen genialiteit ten onder? Of was het de eenzaamheid?

Meer nog dan een eerbetoon aan een reeds geroemd kunstenaar, is Loving Vincent een ontwapenende film waar menig creatieve geest, denker, kunstenaar of artiest zich in meer of mindere mate in zal herkennen. Je verdwaald voelen in een wereld, in het ongewisse blijven of je wel het juiste doet, of je niet ‘gewoon’ had moeten zijn, de ene baan na de andere waar je je draai niet kan vinden en altijd terugvallen op die ene passie: dat wat je kan, dat wat je troost biedt, waar je energie uithaalt, ook al levert het wellicht niets op en krijgt het weinig steun van je omgeving.

Waar je in eerste instantie à 2017 al snel geneigd bent Vincent te labelen met ‘bipolair’ of zelfs ‘dissociatief’, bekruipt je gaandeweg de vraag wat gekte nu is. Sterker nog, wie of wat dan bepaalt wat ‘gek’ is. Denken we als mensen niet te snel te beperkt over hetgeen dat niet onder gehanteerde normen valt? En duwen we zo niet iemand direct de eenzaamheid, en dus ook de vervreemding, in? Is gekte niet slechts de benaming van dat wat ons beangstigt?

Was Vincent nu een wereldvreemde, verloren ziel die gewoon niet in de maatschappij kon functioneren, of was hij zijn tijd juist ver vooruit en kon hij niet anders dan onbegrepen worden?

Vele vragen waar de film geen antwoord op biedt, maar waarmee het integer de kijker aan het denken zet. Hoewel het zich een dikke eeuw geleden afspeelde, is het verhaal hierdoor bijzonder eigentijds.

Niet enkel een film voor de – impressionistische, modernistische – kunstliefhebber of cineast, maar een film voor eenieder die weleens twijfelend in het leven heeft gestaan, die zich eens heeft betrapt op een vooroordeel, die eenzaamheid en onbegrip heeft gekend. Voor iedereen die zich wel eens aan de vraag heeft gewaagd: “hoor ik hier wel thuis?”

Naast dat het een ontzagwekkend mooie film is, neemt Loving Vincent je mee op een reis die nog lang daarna beklijft. Het ontwaakt en ontroert je, op een manier die je niet van jezelf verwacht.

ELKE VERWOERD