Met Bob Dylan in de schoolbanken

In Beleven, Column by Werner Cazemier1 Comment

€90,- voor een concertkaartje. Het was voor mij het moment dat Bob Dylan zijn titel als protestzanger verloor. ‘De pot verwijt de ketel’ en ‘schijnheilig’ vond ik passende woorden. Een paar jaar later ontvangt hij de Nobelprijs voor de literatuur, de acceptatie komt met groot theater omdat meneer niet wil. Nobel of juist doordacht? Bob Dylan blijft een rare man, ik ging de confrontatie met hem aan in een lezing bij de Volkuniversiteit Fryslân. Bob Dylan: dichter of oplichter?

Bob de dichter

“Helemaal naar boven? “. “Ja, helemaal naar boven.” De vrouw achter de balie wijst richting de trap. Op de trap passeer ik wat oudere vrouwen die ook helemaal naar boven gaan. En helemaal boven, daar kruipen we in de nok van de kanselarij onder de huid van de dichter die Bob Dylan heet. Jawel, de dichter. Dr. Gilles Dorleijn laat de muziek achterwege en vraagt ons om te kijken naar de teksten van Bob Dylan als ware het Poëzie. Voor me ligt een stapel A4’tjes vol met songteksten en om mij heen zie ik de pennen tevoorschijn komen.

Duidelijk, veel van de aanwezigen brengt regelmatig een bezoek aan de lezingen van de Volkuniversiteit Fryslân. Mijn buurvrouw vertelt enthousiast over het aanbod en dat je ook een soort van 10 rittenkaart kan krijgen voor deze lezingen, eentje is dan gratis. Hoewel boeklezingen niet echt mijn ding zijn, kriebelt het mij toch om mij verder te verdiepen in het aanbod van de volkuniversiteit. Naast boeklezingen bieden ze veel meer onderwerpen aan die van filosofie, kunst en geschiedenis uitlopen tot digitale media en wildplukken. Zoals mijn buurvrouw het mooi verwoorde: “Die €9,- ben je in de stad ook zomaar kwijt, die kan je misschien beter hier besteden.”. Eens kijken hoe slim €9,- je kan maken.

Terug naar school

Schel speelt ‘Chimes of Freedom’ door de boxen van een laptop. Het is de eerste tekst op het stapeltje papieren wat iedereen voor zich heeft. Dr. Dorleijn begint enthousiast voor te lezen. Hij laat ons Bob Dylan zijn muziek niet meer horen die avond. Vanavond geen MatthijsvanNieuwkerktop2000-feitjes, maar keihard poëzie. Terwijl Dr. Dorleijn de eerste zin ontleedt, kruipt een flashback van de middelbare school over mijn rug. Gedwongen uren vol met proza, literatuur en gedichten die tot in den treure de grenzen van mijn ongeduldige puberbrein opzochten. En nu zit ik vrijwillig, 15 jaar later, weer met dat gevoel, maar het is anders. Ik voel me geprikkeld, ik ben aan het opletten en kijk vol verbazing en enthousiasme mee. Woord voor woord, regel voor regel gaan we door ‘Chimes of Freedom’. Het ritme van de woorden, de dubbele betekenissen, de verwijzingen, de synesthesie.

Naar mate we meerdere teksten (gelukkig niet al te uitvoerig, ze houden het leuk) bekijken en meer leren over de tekstschrijver Bob Dylan. Het wordt me duidelijk waarom de man die voor mij van zijn voetstuk was gevallen een Nobelprijs van de literatuur heeft ontvangen. Het besef dat Bob Dylan, op zijn eigen manier, werken van oude dichters zijn eigen liedjes liet inspireren. William Blake, Edgar Allen Poe, Arthur Rimbaud en Baudelaire. Geen lichte namen om mee in verbinding gebracht te worden. En Dylan wist hun nieuw leven te geven in protestliederen, liefdesliederen, liederen over spirituele reizen. Liederen die nog altijd toepasselijk zijn.

Bob de oplichter

Bob Dylan de oplichter, schrijft liedjes met woorden geleend uit de monden van grote schrijvers. Oplichter, nee dat is hij niet in die zin van het woord. Wanneer we mensen op die criteria zo noemen dan zijn we allemaal oplichters. De één net wat erger dan de ander. En de eer die hij hiervoor kreeg, de Nobelprijs voor de literatuur, die wilde hij niet. Want Bob Dylan is geen oplichter, hij is ook geen dichter, hij is een liedjesschrijver, een muzikant. Eentje die ik door de Volksuniversiteit Fryslân weer wist te vinden. Mijn grijze massa kraakt en het is de €9,- zeker waard. In het nieuwe jaar dan toch maar eens wat vaker terug de schoolbanken inkruipen.

WERNER CAZEMIER