Lunchen met Jan Jaap van der Wal

In Column, Stadse Zaken by Pietrick Veenstra

Door Pietrick Veenstra

20161207_111735112_ios

Woensdagmiddag ging ik aan de lunch in Neushoorn. De Commerciële Club Leeuwarden had, oud-stadsgenoot, cabaretier Jan Jaap van der Wal uitgenodigd voor soep en broodjes. De Arena in Neushoorn zit gezellig vol met ondernemers, stereotype ondernemers zelfs. Hoofdzakelijk man, iets met een blauw of grijs pak, al dan niet kalend of met grijs haar. Waar zijn de jonge, hippe, creatieve ondernemers, vraag ik me af? Of is onze generatie bezige bijen geen lid meer van commerciële clubs?

Lang heb ik niet om erover na te denken. We trappen de lunch af met een fragment uit RTL Late Night. In dit fragment gaat Jan Jaap volledig los op Culturele Hoofdstad Leeuwarden- Fryslân 2018. “Tijdens de uitverkiezing op 6 september 2013 voltrekt zich een absolute ramp”,  fulmineerde hij, en het logo zou getekend kunnen zijn door een gedrogeerde kleuter met een bipolaire stoornis die Nijntje probeert te tekenen. Niet gezien? Dan kun je ’t hier terugkijken:

Gespreksleider Gerrit Hofstra voelt Jan Jaap daarna aan de tand over zijn houding over CH2018. De ambitie die Culturele Hoofdstad uitstraalt staat op een gespannen voet met de Friese volksaard: ‘doch mar gewoan.’ Het is wel de uitdaging om dat bij elkaar te krijgen.

Communicatie is daarin het sleutelwoord. Een project als Kening fan ‘e Greide met het uitzwaaien of wegjagen, zoals hij dat zegt, van de grutto associeert niet met cultuur. Dan denk je aan een locatie zoals Neushoorn, met muziek, theater en cabaret. Denk je aan de goede Friese artiesten die al 200 keer per jaar in de dorpscafés en kleine theaters optreden.

Oeds Westerhof van Culturele Hoofdstad en burgemeester Crone gaan hier op in en duiden de context. Biodiversiteit onder de aandacht brengen door middel van cultuur, de projecten met een zogenaamde grote C van cultuur en die 500 met de kleine c van cultuur. Ik was zelf nog niet helemaal overtuigd en volgens mij Jan Jaap van der Wal ook niet. Hij blijft kritisch op Culturele Hoofdstad, we moeten ons als Leeuwarden niet te rijk rekenen, het is op het randje.

En door. Het gesprek gaat verder over cultuurbeleid (dat is geridiculiseerd door het vorige kabinet) de veranderende samenleving en politiek, het verschil in leven in Antwerpen, waar hij nu woont en Nederland. Heeft hij nog wat aan zijn eigen Friese volksaard is een vraag die Hofstra hem stelt. Jazeker, zegt hij, in België is die volksaard een meer effectieve mentaliteit dan de directe, brutale Amsterdamse aanpak.

Hier zit niet de cabaretier die ons laat schaterlachen tijdens de lunch. Dat heeft een voordeel, de soep over de man die voor me zit lachend uitproesten is ook zo’n dingetje. Hier zit een geëngageerde man die betrokken is bij de samenleving. De complexiteit van de politiek en de ontwikkelingen beschouwend in dit ogenschijnlijk gepolariseerde land. Hij benoemt het verschil tussen onderbuikgevoelens van een deel van de inwoners en de feiten. Het gaat niet zo bar slecht in het welvarende land Nederland. Het overheersende gevoel is anders. Dat is de complexiteit waar de politiek en politici mee om moet gaan. Jan Jaap van der Wal kiest z’n woorden bewust en nuanceert. Als er gesproken wordt over de effectiviteit van bijvoorbeeld een cordon sanitaire in de politiek, zoals in België is gebeurd, grapt hij met brede lach dat dit dan voor D66 het geval zou moeten zijn.

De zaal is muisstil, er komen niet veel vragen van de ondernemers. Niet over de visie op Culturele Hoofdstad, niet over de complexiteit van samenleving of de politiek. Ik kijk stiekem even rond of er misschien luitjes in slaap zijn gevallen. Dat is absoluut niet het geval, blijkt als ik de geïnteresseerde blikken zie. Als het gesprek gaat over duurzaamheid en technologische ontwikkelingen komen de vragen op gang. Zouden deze onderwerpen dan toch meer hun ‘business’ raken? Het antwoord is helder: ‘Luister dan vooral niet naar een cabaretier, doe waar je goed in bent en onderneem’.

De afsluitende vraag aan Jan Jaap is wat hij vanuit Leeuwarden mee zou willen nemen naar het tv- programma het Collectief Geheugen. In Leeuwarden zijn de hekjes langs de grachten jaren geleden weggehaald, dat geeft ruimte en vertrouwen. Dat kan wel eens mis gaan want in Leeuwarden kun je ook goed drinken, zegt Jan Jaap, maar het vertrouwen dat is gegeven aan de Leeuwarders is een goed startpunt. Hij sluit af met te zeggen dat hij op dit moment vertrouwen heeft in het project Culturele Hoofdstad en de politiek. Hij verwacht wel dat wij dit vertrouwen niet beschamen.

De lunchpauze zit erop, we moeten allemaal weer aan het werk, geld moet verdiend worden. Wie een uur cabaret had verwacht is bedrogen uitgekomen. We hebben kennis gemaakt met Jan Jaap van der Wal achter de grappen en een kritisch volger van de plannen in de stad van zijn jeugd, Leeuwarden. Zelf gaat hij ook een project doen met Culturele Hoofdstad in 2018, maar dat is nog ultra-geheim. Het staat niet in het bidbook en is niet bekend bij de organisatie CH2018. Ik ben benieuwd!