LF2018: waarom Friesland gewoon moet dealen met die ‘Amsterdamse provincialen’

In Column by Elke VerwoerdLeave a Comment

[Foto: Femke Muurling]

Welnu, het jaar 2018 is nu écht begonnen, althans, het jaar in Leeuwarden – Frieslandse begrippen. Op 27 januari werden met een grootse voorstelling op drie pleinen de klokken geluid en was onze stad op nationale televisie. Nu het stof wat is gezakt, het nodige erover is gezegd en geschreven, laten we éven relativeren.

Kritiek op de live-uitzending van Avro-Tros

De live-uitzending werd bedolven onder kritiek omdat de opening niet in z’n geheel werd uitgezonden, maar steeds werd onderbroken door korte documentaires over de Elfstedentocht, Friese paarden, watersport en Mata Hari. Vervelend voor degenen die geen zin hadden om naar Leeuwarden te komen in de regen en hoopten dat alles wel op NPO te zien zou zijn. Ik moet zeggen dat ik me ook wel doodergerde aan het plastische hoofd van Frits Sissink, maar, in het juiste perspectief, was het allemaal zo slecht nog niet.

Laat wel wezen, wij zijn nu eenmaal sneller in Hilversum dan Hilversum in Leeuwarden is. Je kunt het de rest van Nederland niet kwalijk nemen dat ze bij Friesland denken aan het mijlenverre koude Noorden en de Elfstedentocht. Hiernaast, NPO is een landelijk medium dat niet louter Friesland dient, maar ook de inwoners van Dordrecht, Venlo en Urk die mogelijk niet helemaal thuis zijn in de Friese cultuur en wel wat aanknopingspunten kunnen gebruiken. Dat het ene cliché na het andere vloog is dan ook logisch. Net zoals dat menigeen bij de Betuwe denkt aan jam, bij Delft aan Delfts Blauw en bij Gouda denkt aan kaas, komt ook Frieslands meest bekende exportproduct aan bod. Nou, Gouda exporteert kaas, Friesland grote Friese dekhengsten. Hatsekidee.

Ik zat in alle eerlijkheid thuis tijdens deze fameuze opening en keek naar de uitzending op tv. Ik woon in de binnenstad en de drukte en de regen kon me even gestolen worden. Dat het niet volledig werd uitgezonden, vond ik ook jammer. Maar wat ik nog stommer vond was de uitzending van Omrop Fryslân. Exact hetzelfde! De Omrop had helemaal geen eigen voorstelling van het openingsspektakel. Man, wat een groot gemis, want daar zat dus wel zo’n beetje heel Friesland op te wachten.

Afijn, dan maar de Avro Tros en het was allemaal best om aan te zien. Friesland mooi in de kijkers. In het kader van stads-, of eigenlijk, provinciemarketing heel goed te doen.

“Gouda exporteert kaas, Friesland grote Friese dekhengsten. Hatsekidee.”

DWDD: “Friesland door de ogen van ‘Amsterdamse provincialen’”

Waren we de ene teleurstelling net een klein beetje te boven, kwam De Wereld Draait Door met een serie filmpjes over de Friese cultuur en Friesland stak weer woedend van wal. “Wálgelijk”, hoorde ik. “Smakeloos”. “Beetje Friesland te kakken zetten”. Nu, ik bedoel het niet onaardig, maar ik heb me blauw gelachen.

Jongens, toe even: deal ermee. Aan de andere kant van de Afsluitdijk denkt men nu eenmaal zo over Friezen en dat hebben we aan onszelf te danken. Van alle provincies is Friesland de énige die zich steeds profileert als ‘anders’ met een eigen taal en cultuur. En voor alle Nederlanders – dus ook Friezen – geldt nu eenmaal hetzelfde als je je kop boven het maaiveld uitsteekt. Als Zeeland in één keer zou zeggen: “Hey Nederland, we horen toch liever bij België”, hadden we ook een flinke wenkbrauw opgetrokken, een wtf-je gezegd en mogelijk iets geroepen als: “Zeelanders zijn ook net zo dom als de Belgen, dus prima”. Ongegrond, zonder inhoud. Gewoon daarom. Het is nu eenmaal hoe het werkt.

Hoe meer Friezen schreeuwen “wij zijn bijzonder”, hoe gekscherender de opmerkingen erover, dus, nogmaals, deal ermee. Het valt me eigenlijk ook wat tegen dat dit nuchtere volk ineens zo een geldingsdrang heeft naar ‘de rest van Nederland’. Het verraadt onzekerheid. Iemand die zelfverzekerd is roept immers niet “kijk mij eens zelfverzekerd zijn”. Probeer het maar eens. Geheid dat je dan mensen krijgt die zeggen “echt niet”, en dan moet je jezelf weer verdedigen waarom het wel zo is.

Friesland roept nu heel hard terug naar ‘Amsterdamse provincialen’: “Onze cultuur is wél heel belangrijk! Dat is zo, want Europa zegt dat!” Nou, laat zien dan.

Gurbe en Loltsje of Pier en Bauk?

Al dat geëamel staat behoorlijk haaks op de LF2018 openingsspeech van Frans Timmermans, waarin hij zei:

Frisians never lack self-confidence. It is also never of the arrogant kind. It is the quiet self-confidence of a people acutely aware of who they are and where they belong. Who are comfortable with themselves and their surroundings. They know the beauty of their country, the strength of their community, the purpose of their society. They do not need to look down on others to feel better about themselves.

NAH. Wat een veren. Of snapt deze Maastrichtenaar het ook niet? Ik wil er maar mee zeggen: we worden heus wel begrepen.

Hoe zit dat met die Fryske Grutsk? Zijn we nu de Gurbe en Loltsje en blijven we dit hele jaar miepen over en ons onbegrepen voelen door die ‘Amsterdamse provincialen’ en ‘de rest van Nederland’? Of zijn we Pier en Bauk en staan we waar we voor staan, ongeacht wie wat ook zegt?

Jezelf (niet zo) serieus nemen

Laten we het zo stellen, Friesland wordt een beetje gepest (ahhh). Omdat we ons anders profileren, omdat we een eigen taal en cultuur hebben. Het is het lot van de eigenzinnigen. Maar er is niets zo mooi als de uitspraak “wordt het genoemd, maak het beroemd”. Met andere woorden: hoe ze je ook noemen, buit het uit en eigen het toe. Bot? “Ja.” Stug? “Ook.” Ouderwets? “Waarom ook niet.” En “ja, we springen met een stok over sloten en vallen daarbij wel eens met de bek in de drek, nou en.”

Friesland wordt wellicht gezien als conservatief en ouderwets. We hechten waarde aan tradities, folklore en ambacht. We lopen niet zomaar met alle trends mee en zijn niet op alle gebieden even toonaangevend, hip en happening. Maar ondertussen lopen we soms ook voor de troepen uit met onze ontwikkelingen in bijvoorbeeld circulaire economie en duurzaamheid. Laat daar nou de Friese Trots in zitten.

En laten we vooral om onszelf blijven lachen, hey. Friezen zetten soms maar koffie voor één persoon. Maar aan de andere kant, had de verslaggever naar een Weduwe Joustra gevraagd, had ‘ie vast nog wel een flesje staan.