Kleine verrassingen van Leeuwarden

In Geschiedenis, Stadse Zaken by Redactie

Door Sharah van Veelen

‘Weten wat er speelt’ zeggen we bij MNSKP, maar hoe goed onze blik op de toekomst ook is, de blik op het verleden is minstens zo interessant. In het alledaagse leven ga je er zo aan voorbij. Vreemd is het eigenlijk, dat je bij een stedentrip meer interesse hebt voor die stad dan de stad waar je in woont. In je eigen stad zijn monumenten bijna een vanzelfsprekendheid, maar wat is het verhaal erachter?

Afgelopen zomer voer ik in een bootje door de grachten van Leeuwarden. Vanaf de Nieuwestad voeren ik en mijn gezelschap richting de Kelders en het blijkt dat er daar een enorm gangenstelsel voor boten is, sommigen dichtgemetseld. Ik zag in de klamme, donkere en ondergrondse gangen, ramen zitten. Een insider wist mij te vertellen dat daar vroeger prostituees voor het raam stonden. Lekker stiekem, niemand kon je als hoerenloper onder de brug zien.

Zoals je misschien met dit verhaal wel bekend bent, kent Leeuwarden meer geheimen. De stad draagt het mysterie van haar historie in oude gebouwen, stoeptegels, zuiltjes, bouwstijlen, grachten en torens. Het heeft mijn oog voor detail geopend, ineens zag ik meer en wilde ik alles ontdekken. Een greep uit mijn ontdekkingen lees je hier:

Mislukte Martinitoren

martinitoren

Nieuwetoren in de Grote Hoogstraat

Voor velen een bekend verhaal, maar het blijft een leuke. De Oldehove is maar een rare toren: klein en scheef. Eigenlijk is de Oldehove een mislukte Martinitoren. Na het zien van de Martinitoren in Groningen en de Domtoren in Utrecht, kon Leeuwarden niet achterblijven en begonnen ze in 1529 met bouwen. Helaas hield de kleigrond de zware toren niet en begon de toren tijdens de bouw al scheef te staan, waardoor ze zijn gestopt met bouwen.

Hoewel de Oldehove mislukt was, hield Leeuwarden de moed er in. In 1538 probeerde Leeuwarden het opnieuw: de Nieuwetoren. Dit keer lukte het wel. Deze toren stond tussen de Klokstraat en de Grote Hoogstraat (het kruispunt bij De Lachende Koe). De toren werd ruim 300 jaar later in 1884 afgebroken.

Gangen en kelders onder de Eewal

Onder de stoep van de Eewal liggen kelders. Tijdens de Gouden Eeuw was de Eewal namelijk geen straat, maar een gracht. In de huizen aan de Eewal woonden rijke kooplieden. Het was enorm handig voor hen om tot aan de kademuur van de gracht te beschikken over een kelder, zo konden schepen makkelijk goederen laden en lossen. Nog steeds liggen deze kelders onder de stoep van de Eewal.

Pier Pandertempel

Misschien heb je hem al wel eens zien staan, misschien fiets je er ook zo voorbij. Ergens in de Prinsentuin staat een kleine tempel. Ja, echt. Hij is enkel in de zomer op zaterdag en zondag open, deze Pier Pandertempel. Bij de kunsttempel hoort het bijbehorende Pier Pandermuseum. In het kleine tempeltje staat een groep van vijf beelden. De beelden illustreren de gemoedstoestand van de scheppende kunstenaar: moed, gevoel, kracht, gedachte en inspiratie. Het museum en de tempel zijn op vraag van Pier Pander (1864- 1919) geplaatst, om zijn werk na z’n dood in tentoon te stellen.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Gevel van de kiosk

Weelderig exterieur

Bijzonder gedetailleerd is het pand op de Voorstreek, waar nu de Choco Kathedraal in zit, tevens het kleinste winkeltje van Nederland. Het pand is in een neorenaissance en neo-grec-stijl. Rijk behangen, heldere kleuren, een prachtig torentje en tot in het detail bewerkte zuilen. Van oorsprong is het een kiosk. Het behoort tot een van de vele rijksmonumenten van de stad. Het pand is in 1897 gebouwd door architect Hero Feddema.

Soms verstopt, soms subtiel zichtbaar, maar zeker onzichtbaar voor het snelle oog. Voor het ontdekken van de schatten van Leeuwarden is het zaak dat je oog hebt voor detail. De stad alleen al kent 612 rijksmonumenten. Leeuwarden telt talloze schatten met elk een verhaal uit de geschiedenis. Zoveel, dat ik nu echt moet stoppen omdat het artikel anders te lang wordt. Dus ik nodig je uit: sla je laptop dicht, stap op de fiets en verken. Zoek in de details die de stad voor je heeft klaarliggen. Zo ontketen je misschien, net zoals bij mij, een ontdekkingstocht naar het rijke verleden van Leeuwarden.