Layla M.: meeslepend beeld van radicalisering

In Films, Recensie by Jurgen de Raad

Door Jurgen de Raad
[wp-review id=”5839″] Donkere wolken vol religieuze en politieke onrust hebben zich nu al een tijdje goed boven de westerse wereld samengepakt; grotendeels niet los te zien van de brandhaarden in het Midden-Oosten, waar vooral landen als Syrië en Irak geteisterd worden door geweld van religieus extremisme. Europese samenlevingen kunnen de ontstane problematiek dientengevolge maar met grote moeite aan. Het is bekend. De ‘zaak’ staat op scherp. Angst en dreiging domineren, naar aanleiding van terroristische aanslagen en vergaande islamitische radicalisering in Europa. Layla M. is tegen die achtergrond een meer dan actuele film. Centraal staat een jonge vrouw van Marokkaanse afkomst die radicaliseert. Zowel hoofdpersonage als verhaallijn zijn fictief, maar vormen een tamelijk realistische afspiegeling van hoe een dergelijke radicalisering zou kunnen verlopen.

Synopsis

De in Amsterdam wonende Layla is een pittige dame die volop in het leven staat. Ze zit midden in haar eindexamen vwo en voetbalt met veel passie. Haar uitgesproken houding laat zich meteen gelden bij aanvang van de film: we zien haar op het voetbalveld fel van leer trekken tegen een onrechtvaardige beslissing van de scheidsrechter. Sterk voor zichzelf opkomend bakent ze scherp haar grenzen af. Dat gaat niet altijd even genuanceerd. Layla kan zeer slecht tegen onrecht en verkondigt haar mening dan ook waar mogelijk.
De poppen raken aan het dansen wanneer haar ergernis over de negativiteit rond Marokkanen en het islamitische geloof alsmaar toeneemt. Dat geloof zit bij haar diepgeworteld. Ze botst op grond daarvan steeds meer met haar naaste omgeving. Zo lopen discussies hoog op met haar liberaal islam belevende ouders. Layla vindt daarentegen wel erkenning bij gelijkgestemden en treedt toe tot een fundamentalistische islamgroepering. In die groep ontmoet de bruisende Layla de wat introverte Abdel. Ze raakt verliefd op hem en vrij kort erna trouwen de twee. Layla denkt eindelijk iemand gevonden te hebben die weet wat het echte geluk is. Abdel vertelt haar over zijn vredige jeugd, veilig weg van Nederland. Het jonge paar is dan al op weg naar België, waar Abdel zich inlaat met weinig goeds voorspellende zaken. Vervolgens aanbeland in het Midden-Oosten, niet ver van het Syrische strijdtoneel, toont de stevig geradicaliseerde Abdel steeds meer zijn ware gezicht. Layla komt er gauw in een isolement terecht. Haar man houdt zich steeds vaker van haar afzijdig en legt geleidelijk aan zijn wil aan haar op. De geloofsopvattingen van de twee beginnen duidelijk uit elkaar te lopen en een onhoudbare situatie ontstaat. Een situatie waarvan de vrijgevochten Layla een groter wordende afkeer krijgt, helemaal als het doel van hun verblijf haar steeds duidelijker wordt.

Sociale problematiek

Layla M. is niet de eerste film waarin regisseuse Mijke de Jong een jonge vrouw en haar sociale problematiek aankaart: in Bluebird kwam bijvoorbeeld pesterij aan de orde en ging Joy over problemen rond tienerzwangerschap. De Jong en scenarioschrijver Jan Eilander hebben een film willen maken over het driftig zoeken naar houvast in een onzekere tijd. Daarbij zat een sterk gepolariseerde multiculturele samenleving in het achterhoofd. Layla en Abdel representeren dan ook een groep jonge Nederlanders die zich buitengesloten voelen in het land waar ze wonen en meestal ook zijn opgegroeid. Het vurige karakter en rechtvaardigheidsgevoel van Layla vormen de aanjagers in de zoektocht naar houvast in haar leven. De richtlijnen van de radicale groep moslims zijn voor Layla zodoende de handgrepen van haar bestaan en ze acht die als een veilige basis om zich verder op te kunnen ontplooien.

Acteurs

Hoofdrolspeelster Nora El Koussour is vrij ontwapenend als Layla. Ze zet eigenlijk nergens in de film de emoties van haar toch aardig onrustige karakter te dik aan. El Koussour profileert zich als een grote steunpilaar van de film en weet je prima te winnen in haar aardig naturel neergezette drama. Een knappe prestatie, als je bedenkt dat de jonge actrice haar speelfilmdebuut maakt.
Ilias Addab vertolkt de rol van Abdel overwegend met een fraaie ingetogenheid, soms zelfs op het kille af, al zou je hem op bepaalde momenten nog meer willen zien wankelen op die momenten dat zijn liefde voor Layla en zijn extreem religieuze beleven hem goed in de weg zitten.

De overige karakters in de film zijn in hun spel eerder wat vlak en functioneel te noemen, met name de ouders van Layla: zij neigen af en toe zelfs naar stereotypering in hun opvoedkundige handelen.

Resumerend heeft Meike de Jong met Layla M. een treffend inzicht gegeven in radicaliserende geloofsovertuiging, aan de hand van een kwetsbare vrouw die gaandeweg toch nog de nuance weet te vinden in haar denken en doen. Het levert bij elkaar een boeiend relaas op.

 
Layla M. draait nog tot en met 23 november in Slieker Film.