In Gesprek met de Curator van M.C. Escher in het Fries Museum

In Beleven, Expositie by Alwien de BoerLeave a Comment

[Afbeelding boven: Dag en Nacht (1938), M.C.-Escher ©the M.C.-Escher Company-B.V.]

In het Fries Museum is tot en met 28 oktober 2018 de tentoonstelling Escher op Reis te zien. De tentoonstelling laat meer dan tachtig originele prenten, circa twintig tekeningen en foto’s en voorwerpen zien van de wereldberoemde kunstenaar met Friese roots. Daarnaast worden er veel aanvullende activiteiten georganiseerd in het museum.

Alwien ging op de koffie bij Judith Spijksma, de curator van de tentoonstelling.

De tentoonstelling heet ‘Escher op reis’. Kun je uitleggen waarom jullie deze naam hebben gekozen?

Judith: “Escher is iemand die veel heeft rondgereisd en op jonge leeftijd vertrok naar Italië om daar te gaan wonen. Hij maakte veel trektochten, vaak door onherbergzaam gebied, veelal vergezeld door een pakezel. Al zijn reizen en trektochten zijn van grote invloed geweest op zijn werk. Dat willen we laten zien. De tentoonstelling is zo opgebouwd dat je Escher volgt op reis. De reis begint in Leeuwarden, bij zijn geboortehuis het huidige Keramiekmuseum Princessehof. Vanuit daar reizen we met hem mee. Via zijn studietijd in Haarlem door naar Italië. Escher op reis is opgezet als overzichtstentoonstelling met specifieke focus op de invloed die de reizen en landschappen hebben gehad op zijn werk.”

Escher heeft Friese roots. Wat zien we daarvan terug in de tentoonstelling?

Judith legt uit dat de tentoonstelling ook contextmateriaal bevat. Naast werk van Escher zie je bijvoorbeeld ook foto’s van toen hij klein was en van het gezin waarin hij opgroeide. Judith: “Escher komt uit een reislustig gezin. In de tentoonstelling laten we een reis zien uit 1913. Het gezin is in Parijs en de jonge Escher legt met zijn fotocamera van alles vast. Onder andere de foto die hij maakte van de onderkant van de Eifeltoren is te zien in de tentoonstelling.”

Wat moest er voor de opening nog allemaal gebeuren?

“Er zijn veel interviews. Maar er komt ook groot transport binnen vanuit het Gemeente Museum en het Rijksmuseum. Mijn collega’s zorgen ervoor dat dit wordt uitgepakt, gecontroleerd, gedocumenteerd en volgens plan uitgezet en opgehangen wordt in de zalen. Mijn taak ligt vooral bij de inhoudelijke kant van de tentoonstelling. Ik kijk of het er zo uitziet zoals we het hadden bedacht of dat we misschien nog wat moeten schuiven.”

Wat is het meest bijzondere werk dat jullie hebben binnengehaald?

“Ik ben trots op dat het ons gelukt is om een aantal werken uit Canada en Amerika te halen. Het werk uit de National Gallery of Canada is bijzonder omdat het door de oudste zoon George geschonken is aan de National Gallery. Er zit één prent bij ‘Acht koppen’, en dat is mogelijk de enige afdruk die Escher van deze prent heeft gemaakt. Dit is een uniek stuk met een bijzondere herkomst. Verder hebben we uit Amerika een bijzondere litho steen. Ook bijzonder zijn de tekeningen en voorstudies van Eschers werk ‘Hol en bol’. Dit geeft weer hoe Escher alle afzonderlijke beeldfragmenten aan het uitvogelen is en hoe hij artistiek aan het zoeken was.”

Als Escher in deze tijd had geleefd wat zou dat voor invloed hebben gehad op zijn werk? Hoe denk je dat zijn werk er nu uit zou hebben gezien?

“Lastig om hier iets over te zeggen…. Escher is een echte graficus. Het is verleidelijk om te zeggen dat hij misschien meer computerwerk zou gaan doen. Alle onmogelijkheden uit zijn werk zijn tegenwoordig in applicaties makkelijker te creëren. Maar dan had het waarschijnlijk zijn interesse verloren. Escher wilde, dat blijkt ook uit zijn brieven, het zelf uitzoeken op zijn eigen ‘prutserige’ manier. Het al tekenend uitvogelen van een visueel probleem of moeilijkheid bracht hem veel plezier. Wel zegt Escher in de film dat hij nog wel eens een tekenfilm had willen maken. Dat vond hij een prachtig medium. Wellicht dat hij in deze tijd meer van dat soort dingen zou zijn gaan doen.”

Wat is er rondom de tentoonstelling te doen in het museum?

Judith: “Er is een audiotour die we gemaakt hebben met de makers van de film ‘Escher – Het Oneindige Zoeken’. Het onderzoeksmateriaal van deze film konden wij gebruiken om onze audiotour samen te stellen. Die tour is zo gemaakt dat Escher je meeneemt door de tentoonstelling. Je hoort zijn originele teksten ingesproken door Pierre Bokma.

Daarnaast is er het project Planeet Escher. Eschers werk is erg doorgedrongen in de populaire cultuur en bij een heel breed publiek bekend. Er zijn veel mensen die daar iets mee willen doen en die krijgen een podium bij Planeet Escher. Voor kinderen is er een speurtocht en de Museum Jeugd Universiteit.”

Phantom Limb: Art beyond Escher blijft ook nog te zien in het museum. In deze tentoonstelling nemen tien hedendaagse kunstenaars uit binnen- en buitenland je mee naar een wereld waarin niets is wat het lijkt. Judith: “Deze kunstenaars werken vanuit vergelijkbare concepten als waar Escher ook in was geïnteresseerd. Ze laten zien hoe onze waarneming werkt en ‘sollen met onomstotelijke zekerheden’ zoals Escher dat ook wel noemde.”

ALWIEN DE BOER


Escher op reis is tot en met 28 oktober 2018 te zien in het Fries Museum. Kijk voor tickets en openingstijden op de website van het Fries Museum.