Gesluierde Monologen

In Kunst & Cultuur, Recensies by Marit de Weerd

Door Marit de Weerd
Foto’s door: Jan Versweyveld

Gesluierde Monologen is een voorstelling over de beleving van seksualiteit door islamistische vrouwen die in Nederland wonen. In 2003 ging dit stuk van theatermaakster Adelheid Roosen al in première en het boekte nationaal en internationaal succes. Op initiatief van de vaste cast speelt het stuk nu weer in de Nederlandse theaters en de thematiek blijkt nog altijd actueel. Gesluierde monologen was op donderdag 14 januari te zien in Stadsschouwburg de Harmonie.

gesluierd3Een wit vloerkleed, een eenvoudige bank en twee bijzettafeltjes. Als toeschouwer stap je letterlijk de huiskamer van de actrices binnen. Muzikante Seval Okyay bespeelt de saz, een Turks snaarinstrument. Op de zwoele Arabische klanken zet actrice Oya Capelle een buikdans in. Haar medespeelsters Nazmiye Oral en Meral Polat moedigen haar luidkeels aan. De start van Gesluierde Monologen toont meteen twee belangrijke ingrediënten: vuur en intensiteit.

 

De tekst van de voorstelling bestaat uit twaalf monologen die zijn gebaseerd op interviews met vrouwen uit een moslimcultuur. Ze vertellen de ervaringen van deze vrouwen met seksualiteit. De monologen zijn afwisselend schrijnend en hilarisch. Zo wordt er op komische wijze de vloer aangeveegd met de fantasieloze verleidingskunsten van de stereotype oer-Hollandsche man,genaamd ‘Gerard’, die maar een stijve hark blijkt vergeleken bij een sensuele Arabische ‘lover’.

Ook de obsessie met het maagdenvlies wordt op de hak genomen. In een demonstratie met slierten roze kauwgom geeft actrice Oya Capelle ‘tips en tricks’ over hoe je dit vlies zogenaamd kunt herstellen. Tegenover de hilariteit staan de heftige en confronterende verhalen over extreme kuisheid, verkrachting en vrouwenbesnijdenis. Hartverscheurend is ook de monoloog over uithuwelijking, waarin de ontmaagding en mishandeling van een veertienjarige bruid tot in detail beschreven wordt. Het sterke, emotionele acteerwerk van actrice Meral Polat zorgt er voor dat de wanhoop van het meisje in de hele zaal voelbaar is.

gesluierd2Theatermaakster Adelheid Roosen confronteert het publiek op subtiele wijze met de eigen aannames over de Islamitische cultuur. Clichés worden genuanceerd en nieuwe gezichtspunten worden toegevoegd. Zo zet Nazmiye Oral een trotse Marokkaanse lesbienne neer die een ‘makkelijke’ coming-out heeft en zonder problemen door haar familie wordt geaccepteerd om wie ze is. In de monoloog over vrouwenbesnijdenis maakt een moeder op kwetsbare wijze aan haar dochter duidelijk dat deze besnijdenis haar ook iets heeft opgeleverd: ‘De glans in de ogen van je vriendinnen. En je hoort daar. Je hoort ergens bij.’

Inhoudelijk heeft de voorstelling een ijzersterke lijn. De vorm had wellicht spannender gekund. De ‘vertellende’ stijl van het stuk is gebaat bij een zekere eenvoud, maar een theatraler decor had het geheel visueel aantrekkelijker gemaakt. Het scherm tegen de achterwand waarop constant abstracte beelden werden geprojecteerd, droeg hier helaas niet aan bij omdat het te veel los stond van de rest. Ook de interactie tussen de actrices onderling had sterker gemogen: de kracht van de vrouwen als groep werkte bij de start van de voorstelling zo aanstekelijk, maar verdween daarna grotendeels in de losse ‘blokjes’ van de monologen.

Desondanks is Gesluierde monologen een absolute aanrader. De inhoudelijke thematiek en het betrokken en gepassioneerde spel van de actrices maken het tot een indrukwekkende en hartverwarmende voorstelling die nuance biedt als tegenwicht aan vooroordelen.


Gesluierde Monologen is tot en met 27 februari te zien in de Nederlandse theaters. Klik hierrr voor de speellijst.