Contrast

In Evenementen, Sfeerverslagen by Bauke Heeg

Door Bauke Heeg

Hoe lang het ook geleden is dat ene Homo Erectus het vuur heeft leren beheersen, deze bron van warmte en licht blijft ons fascineren. Iets wat je lang niet over alle menselijke uitvindingen kunt beweren. Het zal oermensen natuurlijk ook niet ontgaan zijn dat ook de zon een bron van zowel warmte als licht is, net zomin als dat de dagen lengen en korten. Dus wie weet wanneer voor het eerst een lichtfeest werd gehouden om de winterwende te vieren ? In ieder geval lang voordat er zoiets bestond als Kerst, kunstlicht, kant en klare maaltijden, of die Rudolf met z’n rode neus.

LUNA

Spoelen we door naar het heden, Leeuwarden anno 2016. Afgelopen weekend (15-17 december) was er een mooie première van lichtfestival LUNA, met diverse lichtkunst installaties verspreid over de binnenstad.

Het lichtfestival werd georganiseerd door en ter afsluiting van het Media Art Festival (MAF), op zich ook al zeer het bezoeken waard. Hoewel opgezet als pilot, zou LUNA best een jaarlijks terugkerend festival mogen worden. Niet alleen vanwege de bijzondere installaties die er te bewonderen waren, maar ook door de onverwacht grote hoeveelheid mensen die er op afkwam. Ook als pilot leverde het programma een mooie diversiteit op, van grote spektakel-achtige projecties tot kleine maar sfeervolle installaties. Zoals bijvoorbeeld in de Slauerhoff tuin achter Van der Velde boekhandel.

Dat er een lichtfestival in Leeuwarden werd georganiseerd lijkt misschien niet zo voor de hand liggend. Want wat heeft onze stad nu eigenlijk voor speciale connectie met licht, in vergelijking met bijvoorbeeld een stad als Eindhoven, zou je je kunnen afvragen. Als je googelt op ”licht + Leeuwarden”, dan kreeg je tot voor kort hooguit een paar lampenwinkels, maar nu dus ook LUNA. Tenzij je dyslectisch bent, en toevallig antwoord krijgt op de vraag “waar ligt Leeuwarden?”.

Maar alle gekheid daargelaten, lichtfestivals vinden in toenemende mate plaats in allerlei steden; dus hoe onderscheid je je als stad? Gelukkig zijn er heel wat mensen die zich afvragen wat licht eigenlijk met ons doet, beseffende dat het thema te mooi en te groot is om onderbelicht te blijven.

Contrast tussen licht en duisternis

Wat de beleving van licht vaak bijzonder maakt is het contrast met de duisternis van de omgeving. Dit geldt voor zowel alledaagse verlichting als voor kunstwerken, waar de werking van licht uiteindelijk vaak alle verschil maakt. En laat Friesland nu (gemiddeld) één van de donkerste provincies zijn bij nacht, dan heb je al een interessant gegeven om op te bouwen. Tussen haakjes: tenzij je vindt dat je een miljoenen verslindend lichtproject op de afsluitdijk moet gaan steunen. Maar goed, daar verschillen de meningen nogal over. Nou zal een sterrenhemel op de afsluitdijk er nooit zo schitterend uitzien als eentje ergens in een grote woestijn, dat is nog niet een reden om het vol te pompen met fotonen. Gelukkig brengt de jaarlijkse ‘Nacht van de Nacht’ de waarde van duisternis steeds meer en beter onder de aandacht.

Licht en de mens

Het contrast tussen licht en duisternis is ook één van de thema’s die ter sprake kwamen tijdens Licht en de Mens, een gesprek onder leiding van Kirsten van Santen (Leeuwarder Courant) met biologe Dr. Marijke Gordijn (RUG) en lichtkunstenaars Ingo Wendt en Mark Buitenwerf. Dit evenement (op 6 december jl.) werd ook georganiseerd door Media Art Festival, in samenwerking met de RUG/Campus Fryslân. Zo kon je bijvoorbeeld leren dat er heel nieuwe inzichten ontstaan zijn over de cyclische werking van licht en duisternis op het menselijk bioritme. En ook dat er eigenlijk nog veel te leren valt over deze wisselwerking. Het werk van Ingo Wendt richt zich veel op de werking van toeval, zoals ook te zien was in zijn werk The Ornament Generator tijdens LUNA, een prachtig caleidoscopisch werk dat gebruik maakt van rest afval, waarin geen enkel beeld hetzelfde is. Het werk van Mark Buitenwerf richt zich op het onderbewustzijn in de beleving van kleur, wat ook te zien was in zijn interactieve installatie Taste of Light van het MAF.

Snapshot door de Ornament Generator van Ingo Wendt

Snapshot door de Ornament Generator van Ingo Wendt

Al met al heeft het MAF / LUNA team een interessant scala aan werken, indrukken en ideeën aangereikt over de beleving en werking van licht; een mooi breed pilot programma, wat dan ook zeker om een vervolg vraagt. En als je het een beetje lang wachten vindt tot de volgende editie van LUNA, dan is er altijd nog de Passage de la Baleine in de Oude Lombardsteeg om je er aan te herinneren hoe machtig mooi en waardevol lichtkunst kan zijn.

Die winterwende viel dit jaar trouwens op 21 december om 10.44 ’s ochtends.