Canadezen naar Leeuwarden

In Actueel, Stadse Zaken by Redactie

Beelden via Jan Gaastra en Trésoar | HCL

Vanmiddag om 12.00u zijn 20 Canadese veteranen op Schiphol gearriveerd. Zij maakten 70 jaar geleden deel uit van 9de infanterie brigade van de Royal Canadian Dragoons en bevrijdden Leeuwarden op 15 april 1945 van de Duitse bezetting. Zij zijn hier om met ons de doden te herdenken en de vrijheid te vieren. Op Bevrijdingsdag rijden 160 oorlogsvoertuigen vier bevrijdingsroutes door de provincie. De organisatie van het Bevrijdingsfestival zal met de Canadezen dezelfde route rijden door Leeuwarden als met de bevrijding in 1945. Op het Zaailand worden de bevrijders op 5 mei ontvangen met een erehaag van belangstellenden. Op 4 mei zijn de Canadezen aanwezig bij de dodenherdenking op het Zaailand.

Ontvangst Canadezen op Schiphol

Ontvangst Canadezen op Schiphol

Ook wordt een Canadees legerkamp opgebouwd, net zoals deze daar 70 geleden stond. In bijna alle stadsparken zetten de Canadezen hun tenten op toen zij Leeuwarden bevrijdden. Het wordt nu de Arendstuin die als centrum dient voor de militaire activiteiten. Deze heet dan ook de komende dagen Victorypark. Er komen zo’n 60 gasten, 28 auto’s, 16 motoren en een vrachtwagen met een tank. Alles is opgetuigd net zoals in 1945. Bij de vliegbasis wordt voor de overnachtingen nog een kamp van 8000 vierkante meter gebouwd.

 

Een stukje geschiedenis van de bevrijding van Leeuwarden met dank aan Maarten C. Hoff. Lees het volledige artikel hier.

Voor de Binnenlandse Strijdkrachten kwam op 8 april om 13.30 uur het belangrijke bericht ‘De fles is leeg’ door. Dit betekende dat in 36 uur moest worden gestart met de sabotage aan spoorwegen, waterwegen, verkeerswegen en telefoonverbindingen. Op grote schaal begon de sabotage op 10 april om middernacht. Sluizen die ineens niet meer werkten, bakens die in de Waddenzee verdwenen, brugwachters waren in geen velden of wegen te bekennen, bruggen het niet meer deden en trotylblokjes die waren vervangen door houten blokjes. De nerveus geworden leden van de Sicherheitsdienst namen wraak door veertien van hun Todeskandidaten bij Dronrijp te executeren.

 

canadezen1945

een vrachtwagen met daarachter een stuk geschut op de Wirdumerdijk. Rechts op de voorgrond ziet men een aantal mangaten. Deze konden tijdens een beschieting of bomaanval worden gebruikt om te schuilen. Links is nog een deel van hotel Amicitia te zien. Fotograaf: VAKA

Voor de oprukkende Canadezen was het juist zaak dat alle overgangen op de opmarsroute in tact bleven en ontmijnd werden. Het zou de opmars enorm vertragen als de bestaande bruggen werden vernield. Om bijvoorbeeld vanuit Noordwolde via Drachten in Holwerd te komen moesten tien grote waterwegen worden gekruist. Het is gelukt. Nergens in Nederland hebben de leden van de Binnenlandse Strijdkrachten zo effectief gewerkt als in Friesland. Het bataljon van de Royal Canadian Dragoons kon vrijwel ongehinderd op bijna maximumsnelheid de zegetocht door de provincie volbrengen. Op 12 april ingezet in Noordwolde was het bataljon op 14 april al in Quatre Bras om daarna direct Dokkum te bevrijden en zag het op 15 april de dijk aan de Friesche Wadden en de Lauwerszee vanuit Holwerd en Oostmahorn.

 
Niet altijd ging het zo gesmeerd. Tijdens de opmars van de 9e Infanterie Brigade, met Leeuwarden als hoofddoel, werd een van hun eenheden bij de bevrijding van Jirnsum [Irnsum] op 15 april met twee opgeblazen bruggen geconfronteerd ‘op’ de Oudeschouw en vervolgens ‘op’ de Syl. Dat was om 11.00 en 11.30 uur, ongeveer 2 uur nadat ‘we de laatste moffen voorbij zagen wandelen’. Beide bruggen waren daags daarvoor opgeblazen. Zeven uur later hadden de genisten de noodbrug gereed, waarbij opnieuw de plaatselijke bevolking zich niet onbetuigd liet wat steun betrof. Daarna begon de eindeloze intocht en het enthousiasme.