Blauwe Maandagen

In Actueel, Kunst & Cultuur by Pietrick Veenstra

Door: Pietrick Veenstra

Welke dag in januari is nu eigenlijk ‘Blue Monday’? De meningen lopen hier en daar uiteen. Volgens sommigen valt de meest deprimerende dag van het jaar op de derde maandag van januari. Maar volgens de, naar eigen zeggen, wetenschappelijke formule van de Britse psycholoog Cliff Arnell is het de maandag van de laatste volle week in januari. Dat betekent dat vandaag, maandag 23 januari 2017 ‘Blue Monday’ is.

Een feest én depressie?

Hoewel het hele concept van de Blue Monday door de wetenschap wordt verworpen, is het een uitstekend moment om aandacht te vragen voor depressie en daarmee geestelijke gezondheid. Voor de organisatoren van het Depressiegala in Amsterdam was 16 januari ‘Blue Monday’. Dit jaar was de tweede editie van het gala, georganiseerd door de Mental Health Foundation. Het hoofddoel van het Depressiegala is dat praten over depressie net zo normaal moet worden als over je lichamelijke klachten. Het gebeurt nog te vaak dat depressies verzwegen worden en er niet tijdig aan de bel wordt getrokken of wordt ingegrepen voor hulp.

Op het Depressiegala is kunstenares Ellen-Claire Boomsma. Speciaal voor de fundraising maakte ze een kunstwerk dat werd geveild tijdens het gala.

IMG_3245

Selfie van Ellen-Claire in haar atelier

 

Ellen Claire is afgestudeerd aan Minerva en schildert veel portretten, zowel in opdracht als in haar vrije werk.  Het proces rond dit schilderij voor het Depressiegala kon je volledig volgen via social media. Op haar Facebook en Instagram deelde Ellen-Claire de voortgang en de biedingen op het werk.

Ellen-Claire werd vorig jaar, tijdens de eerste editie van het Depressiegala, gevraagd om een werk te maken voor de veiling. “Dat vond ik best spannend”, vertelt ze. “Je stelt je toch kwetsbaar op als kunstenaar. Je toont je werk aan een groot publiek en hoopt dat men de waarde herkent. Je treedt toch echt naar buiten.”

 

Bladgoud en prikkeldraad

Het schilderij van Ellen-Claire voor het Depressiegala

Het schilderij van Ellen-Claire voor het Depressiegala

Het kunstwerk raakt door haar gelaagdheid en verwijst, voor mij, naar het masker dat we hebben. Mooie kleuren en schitterend bladgoud; dat wat we de wereld laten zien. Het is het masker waardoor we kijken, waar we ons achter verbergen. We zwijgen maar al te vaak over wat achter dit masker schuilgaat. Daarachter, als je verder kijkt, de grijze, grauwe kant hiervan met het prikkeldraad: het verborgen leed van de depressie die alles overheerst. Een depressie, vaak omschreven als een lange zwarte tunnel, een grijze mist die niet op wil trekken. Het ontbreken van ‘voelen’, op welke manier dan ook, verborgen achter een kleurrijk en lachend masker. Niemand ziet je worsteling zolang je zwijgt.

Het werk leverde maar liefst €1.800,- op voor de Mental Health Foundation. Ze is erg tevreden met de opbrengst van haar werk en de donatie die ze daarmee kan doen aan de Foundation.

Ziek worden, ook in je hoofd, het overkomt je.

Depressie, angst- of paniekstoornissen zijn net als de griep of een gebroken kaak. Het overkomt je. Het is geen keuze dat er een chemische disbalans in je hersenen ontstaat. Bij een gebroken ledemaat zit je vaak binnen een uur in het MCL. Gek genoeg blijven we met geestesziekten tijden doormodderen en in ons uppie knokken. Dit, terwijl je echt niet gek bent en zeker niet de enige. Jaarlijks heeft 1 op de 15 (!) jongeren en 1 op de 20 volwassenen in ons land last van een depressie. Steeds meer jongeren zitten in de spreekkamer van een psychiater of psycholoog. Zijn we massaal depressief of durven we er éindelijk over te praten? Psychiater Esther Fennema zegt hierover: “Het is verontrustend dat die groep depressief thuiszit. Deze mensen zijn aan het begin van hun leven en carrière.” Onderzoek én het bespreekbaar maken is dus hard nodig om meer inzicht te krijgen.

Openheid en hulpvraag

Ellen-Claire was niet voor niets op het gala om er vervolgens ook een schilderij voor te maken en te veilen. In haar eigen leven heeft ze de nodige tegenslagen gehad waar we openhartig over spreken. Bij haar begon de spiraal na het overlijden van haar oudste dochter en later haar jongste dochter die na de geboorte geen vliegende start had. De onzekerheid, spanningen en tegenslagen leidden er uiteindelijk toe dat adrenalinegehaltes in haar lichaam niet meer reageerden op de juiste signalen met als gevolg, geen depressie, maar paniek- en angststoornissen.

We komen in ons gesprek tot de conclusie dat de hulpvraag durven stellen heel belangrijk is. Stel ‘m tijdig, want misschien kan je dan verder leed voorkomen. Begin als je somberheid of angst langer duurt dan een ‘dipje’  met erover praten met de mensen die je lief zijn en met je huisarts. Met goede ondersteuning, begrip en behandeling op maat kom je ver. Op maat, want niet iedereen vaart wel bij pillen of running therapy. Misschien is voor jou tuinieren, blokfluit spelen of schilderen wel ondersteunend.

Bonny en…. Ellen-Claire

Samenwerking Ellen-Claire Boomsma en Bonny Dijkstra

Samenwerking Ellen-Claire Boomsma en Bonny Dijkstra

Met Ellen-Claire gaat het nu hartstikke goed. Ze is volop aan het werk in haar atelier aan huis. Ze schildert elke dag, gewoon beginnen en hard werken. Onlangs ging ze een experiment aan met kunstenaar Bonny Dijkstra. Twee totaal verschillende stijlen. Bonny z’n werk is heel abstract en meestal kleurrijk, samen met de portretkunst van Ellen-Claire. Hun talent kwam samen op  twee doeken die ze samen maakten. Van elkaar leren, inspireren en nieuwe inzichten opdoen. De samenwerking bevalt het duo goed. Samen zijn ze nu bezig aan een project in 2018, wanneer Leeuwarden Culturele Hoofdstad van Europa is.

“Een kutdag hebben”

Ellen-Claire trof iemand op het Depressiegala die zei: “Ik ben blij dat ik weer een kutdag kan hebben.” Misschien is dit wel een essentie. Als je tijden niks meer kon voelen behalve een duistere, zware deken om je heen, dan is het weer kunnen hebben van een ongelooflijke kutdag misschien een teken dat het beter met je gaat. Je voelt het weer als zodanig als de trein net voor je neus weg rijdt, je jezelf per ongeluk buitensluit of wanneer je de piepers aan laat branden. Het ráákt je weer.

Een dag als ‘Blue Monday’ is natuurlijk onzin. We hebben niet één deprimerende dag in het jaar. Maar als een kutdag niet slechts een ‘blauwe maandag’ is, maar voelt als structureel, dan is het essentieel dat er aandacht voor gevraagd wordt om geestelijke gezondheid net zo serieus te nemen als fysieke gezondheid.