Achter de schermen bij Grûn!

In Kunst & Cultuur, Theater by Marit de Weerd

Door Marit de Weerd

In november speelde Marit mee in jubileumvoorstelling Grûn van het Friese theatergezelschap Tryater. Het stuk werd geschreven en geregisseerd door artistiek leider Ira Judkovskaja. Na een uitverkochte speelperiode eind 2015 in de Lawei in Drachten, was de voorstelling vorige maand nog drie keer te zien. Speciaal voor MNSKP beschreef Marit wat zich zoal afspeelt behind de scenes van de voorstelling.

De kick-off

Maandag 23 mei, de eerste repetitiedag op de zolder van Tryater. ”Kunnen jullie niet allemaal door elkaar heen praten? Want dat trek ik echt niet”, zegt Ira. En terecht: ik was even vergeten hoeveel decibel zestien acteurs ook alweer konden produceren! Desalniettemin is het een warm weerzien met mijn collega. In 2015 hebben we aardig wat tijd met elkaar doorgebracht: dertien weken repeteren en twee weken met voorstellingen. Hoewel de één wat luidruchtiger is dan de ander, heeft iedereen een plekje in de groep gevonden. Iets wat ik in het begin van de repetitieperiode best spannend vond, nog eens extra omdat ik als ‘groentje’ tussen een aantal heel ervaren en goeie spelers stond. Uiteindelijk zijn we met elkaar – hoe cliché – één grote, expressieve familie geworden, inclusief zorgzame beppes, irritante neefjes en excentrieke ooms.

12191721_835118863276363_5473467507802746714_n

De vloer op

De eerste keer de repetitievloer op, is voor de meeste acteurs wel een dingetje. Je staat voor je gevoel toch even in je 'blote kont'. We beginnen de eerste dag met een “Italiaantje”: terwijl we kriskras door de ruimte lopen, lepelen we zo snel en monotoon mogelijk de tekst op: luister goed naar elkaar en ga vooral niet spelen. Het leuke van een toneelstuk een paar maanden laten liggen is dat de tekst meer kan zakken: je kunt er vrijer mee omspringen omdat het beter in je systeem zit. Dat blijkt wel als we later die dag het eerste en tweede bedrijf spelen. Er zijn opeens momenten grappig die dat eerder niet waren. “Heel goed, probeer deze lossigheid vast te houden in het theater”, zegt de regisseur tevreden.

Op kamp

Op de tweede repetitiedag verruilen we knusse Tryater-zolder voor de grote zaal van de Lawei. Ik deel de kleedkamer met vijf actrices en die richten we precies zo in als de vorige keer. Over het algemeen kun je de sfeer achter de schermen een beetje beschrijven als een soort schoolkamp voor volwassenen. We eten met zijn allen aan lange tafels, er is een speciaal hoekje met snoep, chips en fruit en overal hangen clubjes recreërende mensen rond. En er worden spelletjes gespeeld. Bij de laatste doorloop beginnen wij ons acteurs een beetje te vervelen. We zijn toe aan publiek, maar dat is er niet. Dus besluiten we om tijdens de doorloop moordenaartje te doen. Als je een wit stukje tape op je rug hebt zitten, ben je ‘dood’. Als ik nog snel even naar het toilet ga, vraagt technicus Remko me of ik de moordenaar wil zijn. Terwijl ik rustig zit te druppen, denk ik na over mijn tactiek. Tot ik opeens de muziek van de openingsscène hoor. Waar ik in zit. Ehm, volgens mij zijn ze al begonnen, Marit… Ik heb nog nooit zo snel m’n toiletbezoek afgesloten.

12034463_10207524753492490_3560878576537841326_o

Draaien maar

Wie Grûn gezien heeft, weet dat het het meest indrukwekkende decorstuk de enorme draaischijf met ‘bulten’ is. Het geeft een fantastisch effect, maar het vraagt nogal wat van je enkels en knieën om er soepel op te bewegen. Als er iets mis gaat, dan zul je het weten. Tijdens deze speelperiode stond de schijf wel eens scheef, of draaide die per ongeluk de verkeerde kant op. Peanuts vergeleken bij wat er in november gebeurde: op de één of andere manier liep de draaischijf vast, precies op het moment dat wij hem als acteurs aan het duwen waren. We hadden dat niet door, dus duwden we vrolijk verder. Waardoor we per ongeluk het hele ding begonnen te verplaatsen.

Normaal gesproken verstoppen we ons op een bepaald moment onder de schijf. Maar de opening was nu zo laag komen te zitten, dat we allemaal moesten tijgeren om er onder te komen. Als een stel angstige konijnen gevangen in een te krap hol begonnen we gestressed te overleggen wat we moesten doen. We wisten toen nog niet dat het publiek alles kon zien. Uiteindelijk hebben we met een stalen gezicht een volledig nieuwe mise-en- scene gecreëerd en hielden we er vooral de slappe lach aan over. Dat had nog wel anders kunnen aflopen als de schijf per ongeluk het publiek in gerold was.

Alles wat je denkt is waar

Over acteurs zijn er nogal wat vooroordelen. En de meeste zijn waar. Zo hebben we bijvoorbeeld allemaal onze eigen neuroses als het aankomt op de voorbereiding van de voorstelling. Sommigen zijn tot in den treure hun stem aan het opwarmen, anderen doen steevast een dutje, of laden zich op door te ouwehoeren. Mijn ritueel bestaat uit het drinken van cappuccino en jongleren met drie ballen. Niet tegelijk overigens. Ook zijn we behoorlijk pietje precies als het gaat om onze kostuums, haar en make-up. Problemen op dit gebied zijn: afzakkende panty’s, schijnbaar gekrompen kostuums – of aangekomen acteurs, wat je wilt -, jasjes die te veel kraken bij het bewegen, een te groot voorhoofd hebben voor je kapsel en pruiken die je ouder maken. Naast ijdel zijn we ook allemaal behoorlijk aanhankelijk. Dat uit zich bijvoorbeeld in het elkaar knuffels geven voor elke voorstelling. En ja, natuurlijk wordt er af en toe ook stevig op los geflirt. Door diverse partijen, waarbij leeftijd en geslacht er niet per se toe doen. Soms onschuldig en soms serieus. We zullen het maar beroepsdeformatie noemen.

20151029_204952_resized

Stuiterende nachtvlinders

Inmiddels zitten de voorstellingen er allemaal weer op. Het is goed gegaan, met mooie reacties. De draaischijf is inmiddels ritueel verbrand, dus ‘Grûn’ has come to an end. En hoewel het fijn is om weer een normaal ritme te hebben en ik zin heb in nieuwe projecten, heb ik nu alweer een beetje heimwee. Naar die 'bubble' waar je met zijn allen in zit. Dat je werkdag begint met gezamenlijk eten om vijf uur ’s middags. En dat je weet dat je niet de enige bent die om twee uur 's nachts stuiterend van de adrenaline met een wijntje of biertje slechte series zit te kijken. Ach ja, de magie van het theater!